Hoe breng je inhoud in je scènes?
                                     
                                            Over inhoud in de lengte versus  in de breedte

“Als theatermaker of acteur ben je op de eerste plaats bezig met het overbrengen van een verhaal, dat is altijd mijn uitgangspunt”. Zo begon de master class van een bij Tryater verbonden actrice en theatermaakster. En daar ben ik het ook nog steeds erg mee eens. Zelfs als je een abstracte beleving over wilt brengen moet dat gedekt worden door een verhaal of premisse* (*grondig doorgedacht basis idee van je voorstelling).  Als docent of speler in improvisatie stel ik mezelf ook altijd de vraag ’wat is het verhaal dat ik hier aan het vertellen ben’?  

Van Sonja Hoedeman leerde ik dat je een verhaal kan vertellen in de breedte of in de lengte. Dit begrip maakt dat ik als maker docent of speler bewust aandacht kan geven aan een van deze elementen. Wanneer je aan beide elementen evenveel aandacht biedt krijg je de beste inhoud.

Inhoud in de lengte, alles wat vanuit het hier en nu verhaal maakt in de toekomst. Stel je voor je staat op een meetlat. Waar je staat is het hier en nu. Met iedere stap die je vooruit zet in het verhaal geef je aandacht aan de lengte van het verhaal. Je speelt in de lengte wanneer je focus ligt op de reis die het personage doormaakt. Termen die het verhaal in de lengte verder helpen zijn bijvoorbeeld: en toen,  en daardoor,  totdat uiteindelijk en  de volgende logische stap is.. . Wanneer je lengte wil maken in je verhaal zijn er twee tools  die onmisbaar zijn: editing en verhaalstructuren. Editing in tijd en locatie zijn regie ingrepen die een het verhaal helpen in de lengte zoals: even later in herberg de blauwe berg of ondertussen in de keuken van mevrouw Harmsen.  Verhaalstructuren zijn stappenplannen die je helpen een verhaal in de lengte beter te maken. Voorbeelden zijn de story spine van Ken Adams structuur, de reis van de held van Joseph Cambel of het aristotelisch drama.
 
Inhoud in de breedte, alles wat informatie geeft over de waarom van het verhaal. Stel je voor je staat weer op die meetlat maar in plaats van een stap naar voren te zetten zet je een stap richting je publiek. In een terzijde vertel je ze waarom je de volgende stap wilt zetten. Je speelt in de breedte wanneer je focus ligt op het overbrengen van de beweegredenen (psychologie) van het personage. Je blijft meestal in het hier en nu of je terug gaat in de tijd. Wanneer je in de breedte wilt spelen heb je de volgende tools nodig: acteertechnieken en editing. De acteer technieken heb je nodig om het publiek op een geloofwaardige en congruente wijze te laten zien wat het personage doormaakt. De editingtechnieken in de breedte zetten het personage in situaties die zijn eigenschappen aan het licht brengen, iets vertellen over zijn verleden of het personage iets over zichzelf laten zeggen. Vb: Henk weigert stellig pindakaas te eten, wat de vraag op roept waarom dan. Een speler maakt een editing waarbij we Henk zien die onder dwang van zijn vader pindakaas moet eten. De eerst nog door het publiek als vreemd ervaren keus van Henk is ineens logisch en wekt sympathie op.
 
Veel plezier hiermee en bedenk je bij je volgende geïmproviseerde scène: ”zijn lengte en breedte goed in balans”?

De Wolwêze doctrine
Een stukje over een spontaan ontstane wijze van improvisatieles geven in combinatie met een directe vuurdoop voor publiek.
Deel 1 Wolwêze een introductieLeeuwarden ergens tussen 2003 en 2004
“Hé Fulco, jij doet toch aan theatersport? Bij Wolwêze doen ze dat ook hoorde ik van een kameraad van me, waarom ga je daar niet een keer kijken?”. Mijn huisgenoot vroeg dit voor de zoveelste keer en ik besloot een kijkje te gaan nemen. Ik zat tussen theatersportgroepen in (?) en had wel behoefte om weer eens te spelen. Theatersport werd niet gegeven op de opleiding (er werd zelfs wat op neer gekeken). Ik liep al eerder met het idee rond maar de locatie, de reputatie en het gegeven van een besloten club gaf me toch een associatie van een parenclub of weed rokend. Daarbij een studentenvereniging…?   Maar allee, zoveel vrienden had ik niet in Leeuwarden, dus mijn nieuwsgierigheid won het van mijn angst.  Terwijl ik op mijn fiets stapte, begonnen de vooroordelen zich op te stapelen. Het was al donker en in het typische Leeuwarder weer van regen en wind begaf ik mij naar het pand aan de Noordzuidvliet 7a9. Ik kwam binnen in de garderobe en er werd me uitgelegd dat ik alleen naar binnen kon als ik lid was of introducé. O zie je wel, hoorde ik mezelf denken en ik wilde al weg gaan.  Er werd de kroeg in geroepen of ik binnen mocht en de jongen achter de bar riep “ja hoor zet maar op mijn naam.” Ik moest mijn naam in een gastenboek zetten en mocht door. Ik kwam in een bar terecht die zich het best laat omschrijven als ‘bruin café’, maar dan zonder ouwe zakken en met vooral jonge mensen die niet veel tijd aan hun kleding besteden. Veel bandjes T-shirts  en hier en daar een piercing.  Net als ik dus. Er werd bier getapt, maar de meeste mensen dronken het uit een flesje. Ik snapte later waarom en dronk sindsdien ook alleen ‘bavjes’ (bavaria uit een flesje). Het tap bier was schraal en zuur (omdat het niet gedronken werd).
Het was niet heel druk. In een ruimte rechts waren een paar mensen hun email aan het checken op de aanwezige opgeknapte pc’s en waren er nog twee aan het poolen. Er hingen een paar mensen aan de bar en achter in de kroeg bij een deur zat een duo dat me opviel. De een was duidelijk van hier, met zwarte gothic achtige jurk, Brabants accent, rood haar en een piercing. De ander had haar haar extreem strak naar achteren in een staart, een strakke spijkerbroek, bloesje en laarsjes met grote hoge hakken. ‘Sexy’ hoor ik mezelf denken.  De man achter de bar een soort Viking met blond haar en een baardje wijst me door naar het meisje in de gothicjurk. Ik moest bij haar zijn, want zij was ‘de activiteiten-co’ of zoiets. Alles was hier in Co’s verdeeld wat betekende ‘coördinator’. Je had een ‘feest-co’ een ‘film-co’ en ik zou de ‘theater-co’ worden, maar dat wist ik toen nog niet. Mijn naam gaf dan ook grote hilariteit aangezien de ‘Vul-co’ ook een functie was.
De dame in de zwarte jurk ronde haar gesprek af met de vrouw met de staart en nodigde me uit aan een tafeltje.  “Dus je wilt wel theatersport doen?” Ik vertelde over dat ik de opleiding tot drama docent deed en behoefte had om lekker te spelen. “Zou je hier ook les willen geven?” Nou, ze overviel me wat, ik was hier voor het eerst. Toen werden we door een andere jongen in een T-shirt onderbroken. “De show gaat beginnen! Doen jullie mee?” werd aan mij en de vrouw met de strakke staart gevraagd. De vrouw met de strakke staart schuifelde wat weifelend naar binnen door de deur in een soort disco waar drie banken tegen elkaar geschoven werden.  De show betekende een soort open les waarbij iemand de vijf theatersportgames die bekend waren voorlas en om spelers vroeg. Er werd uiteraard begonnen met een Cluedo. Leuk en bekend en ik sprong direct op. De vrouw met de staart reageerde een beetje als een snaar van een gitaar die wat te strak gespannen was, ze speelde wel mee maar het ging niet van harte. Na één game ging ze weg. Zonder het me toen al te realiseren had ik een soort sollicitatie assessment gewonnen en werd ik gevraagd om de show te begeleiden.
En zo begon mijn avontuur in Wolwêze met het begeleiden van het wekelijkse open podium. De presentator bereidde een lijstje met games voor, las er een op en vroeg  om spelers. Die kwamen met een biertje of joint in de hand op het podium staan en deden hun ding. Er was een grote mate van veiligheid en iedereen mocht er zijn. Ook voor mijzelf voelde dit erg fijn, het was mijn thuis buiten huis tijdens mijn studententijd. En nog steeds heb ik naar Wolwezens een stukje onvoorwaardelijkheid en trouw.

Deel 2 Wolwêze goed voorbeeld doet… Leeuwarden tussen 2005 en 2006
Nu was ik ‘theaterco’, ik had inmiddels al wat open podia begeleid en was gestart met lessen. Deze hadden een vrije inloop, al werd er wel langzaam wat meer discipline verwacht zodat we op tijd konden beginnen en langzaam een vaste groep konden opbouwen.
De maand september was van oudsher een week met veel activiteiten en een open deur beleid bij Wolwêze. Nieuwe studenten konden proeven aan het ‘verenigingsleven’ en Wolwêze kon zich promoten. Iedere week kreeg hierbij een thema.  Nu kreeg ik de vraag of ik voor de opening van het nieuwe studiejaar ook een week wilde organiseren. De theaterweek.  Ik maakte samen met mijn team en de ‘film co’ (de coördinator van films) een line up van: een verassingsvoorstelling, een theatrale film (Dogville), een open podium, een theatersportwedstrijd van Pulp tegen Pro Deo,  een eenakter uit het eenakterfestival van de NHL, ‘de Arrogantjes live show’ en een Moordspel (waarbij mensen uit het publiek detectives waren die de personages moesten verhoren). Het was een groot succes met een afgeladen dixo (Wolweze slang voor de disco ruimte).  
In een week tijd hadden de leden van Wolwêze (Wolwezens genoemd) verschillende vormen van theater gezien, te weten: een theatersportwedstrijd, een eenakter, een film met duidelijke absurdistische theatrale keuzes, een toegepaste vorm van theater (moordspel) en een excellente uitvoering van improvisatietheater.
In de maanden die volgden, zou Pulp (mijn theatersportgroep in die tijd) nog vaker spelen en zouden er soms ook Wolwezens met Pulp meespelen. In de lessen ontstond een hechtere groep met een zekere ervaring. Deze groep wilde op een gegeven moment een eigen groep beginnen. Dit werd team ‘huh’.  Team ‘huh’ bestond uit alleen Wolwezens en  organiseerde haar eigen wedstrijden. Hiervoor maakte we een draaiboek zodat ze zelfstandig konden werken. Team huh zou nog in de finale van de voorronde (regio Noord) van het NK theatersport staan met Muis (zo noemde ze zichzelf haar echte naam weet ik niet meer), Kevin (man met snor) , Bonne(ook) en Lucien (pianist).

Deel 3: samenwerken en ”fuseren” 2006-2007
Ik gaf in die tijd ook les bij de Noordsterren en samen en zou hier later ook lid worden. Ik begon ook veel minder tot nauwelijks nog les te geven bij Wolwêze.  Samen met Sander Veen, Jurgen Bakker en ook Ton Kemp versterkten we de uitwisseling tussen Wolwêze en de Noordsterren. Dit was nog niet makkelijk. De Noordsterren vonden Wolwêze vies en de Wolwezens de Noordsterren arrogant.  Maar uiteindelijk resulteerde dit in de grootste auditie/selectie van de Noordsterren ooit. Ongeveer 40 man/vrouw in totaal. Je kunt je voorstellen dat zo’n migratie ook weer gevolgen heeft en team ‘huh’ kon deze braindrain dan ook niet aan en verwaterde langzaam. Ook de Noordsterren kregen te maken met een grote groep nieuwe spelers die in veel opzichten niet leken op de ‘traditionele’ leden, wat ook wat onrust gaf. Vier van deze nieuwe leden : Heidi, Ceciel, Bonne en Kevin zouden nog in de finale spelen van het NSK van 2008!
 
De samenvatting: resultaten lessen en tips
Resultaat.
Veel spelers die ooit met regelmaat bij Wolwêze over de vloer kwamen zijn nu gerenommeerde spelers in het Nederlandse impro circuit. Waaronder Kevin van der Leer en Bonne Ziens, Sander Veen van man met snor, Luciën Greefkes de pianist, Ceciel Jenner van Rocky Amaretto en ikzelf van de jonge woudlopers. Ik vergeet er zeker nog een paar, dus voel je vrij deze lijst aan te vullen.
Zelf heb ik er veel leren organiseren en mijn eerste trainingen in theatersport gegeven, man wat zagen die lesvoorbereidingen van toen er beroerd uit. Nog bedankt voor jullie geduld lieve Wolwezens. Ik noemde ze vaak Wollers maar werd daarop door Kevin gerectificeerd.
 
Tips om zelf zoiets op te zetten:
Er zijn een hoop dingen die je kan leren van wat hier bij Wolwêze ontstond, ik noem er hier vijf:

1. Stimuleer een omgeving waar iedereen zichzelf kan zijn en diversiteit gevierd wordt. Zo creëer je een hoop veiligheid waardoor spelers makkelijk expressief kunnen zijn. Of zoals een Wolwezen het beschreef: “Mensen gedroegen zich zonder te acteren al als volledige idioten. Dus theatersport was niet echt eng.”
2. Creëer een thuisgevoel, zowel voor spelers als voor je publiek, dit gevoel van ergens bij horen maakt dat mensen blijven terugkomen. Denk ook aan het drankje na de les.
3. Speel met grote regelmaat in een veilige laagdrempelige setting. De open podia waar iedereen iets mocht doen maakte dat spelers gewent waren om voor een publiek te spelen en de interactie met publiek aanvoelden. In combinatie met de les eerder die avond werden er ook steeds nieuwe games toegevoegd waardoor publiek bleef terug komen. Van spelers hoor je terug: “er was geen lat”, “iedereen was welkom” en “er werd nooit gezegd dat iets kut was”.
4. Geef met voorspelbare regelmaat (wekelijks) les. In combinatie met de open podia werkte dit als een katalysator. In de les werden de spelmechanismen en gamevorm geoefend diezelfde avond werden ze toegepast voor publiek. Zorg dat in ieder geval de helft van deze lessen door een professional gegeven worden.
   
5. Breng voorstellingen van buiten, binnen. Hierdoor krijgen de spelers nieuwe inspiratie, voorkom je navelstaren en kan je een ambitie aanwakkeren.
   

Lessen (leer van onze/mijn foutjes):

1. Hou regie! Zorg dat er iemand  met een team de regie houdt over het proces. Deze zorgt dat er een docent is voor de lessen, een presentator van de show en heeft een langere termijn planning die deze bewaakt. Omdat we allemaal als blije ei’ en aan het leren waren ontbrak het wel aan een lange termijn planning.
2. Zorg voor professionele opvolging. Het is mij niet gelukt om andere studenten van de theaterdocent opleiding binnen te krijgen bij Wolwêze. Noch heb ik middels een train de trainer nieuwe trainers opgeleid. Dit laatste zou de boel wel hebben gerekt (???), maar uiteindelijk is er toch een échte theaterdocent nodig.
3. Onderhoud de bron. Toen team ‘huh’ ampas (???) naar de Noordsterren ging, stond er geen nieuwe groep klaar om dat gat te vullen. Toen de vereniging om financiële redenen uit het pand moest waren ze ook hun podium en repetitie ruimte kwijt. Toen was het eigenlijk afgelopen. Dus onderhoud nieuwe aanwas, organisatie en een pand.
4. Bewaak het verhaal. Doordat spelers wekelijks voor een ‘lollig’ publiek staan krijgen ze ook een scoringdrang om grapjes te maken die bij dat publiek goed vallen. Dit gaat vaak ten koste van het verhaal. Hierdoor krijgen ze buiten hun vaste publiek om wel eens de deksel op de neus. Met theorie en (acteer)technieken help je de spelers om het verhaal te bewaken.

Zorg voor doorstroom naar semi professionele groepen onder dezelfde paraplu.

                                                        
 Zo geef je effectieve feedback
Hoe gaat jouw improvisatie-groep om met het geven van feedback aan elkaar? En hoe begeleid je dit als docent? Dit vroeg ik me af nadat ik dit een aantal keer van afstand behoorlijk mis zag gaan. Daarom in deze blog: tips voor effectieve feedback.
Wanneer een groep of vereniging niet af en toe stil staat bij het onderlinge proces en het geven van feedback kan dit grote gevolgen hebben. Er ontstaat een verziekte sfeer, een angstcultuur, mensen lopen weg of een groep knalt in zijn geheel uit elkaar.
Eerst even een paar algemene tips over het geven van feedback onderling. Deze tips komen voort uit observaties van mijzelf, maar ook van andere improtrainers.

​
Individuele feedback (tijdens de trainingen)

• Hou het bij jezelf

Wat wil jij eigenlijk anders? Wat wil je beter en mooier? Hierdoor verbind je jezelf ook aan het resultaat, je bent een speler (zowel een improspeler als ook een “speler” in het proces van feedback geven en ontvangen) en je onderkent dat.

• Wees objectief

Als ik één ding van mijn tijd bij de politie heb geleerd, is het objectief observeren. Het moeilijkste hiervan is het vermijden van woorden die een reeks handelingen samenvoegen en labelen. Een slechtvoorbeeld: “je blokkeerde constant.” Een slechter voorbeeld: “Je vertraagde de scene.” Een beter voorbeeld: “Ik hoorde je veel vragen stellen zoals ‘wie bent u?’ en ‘wat zullen we gaan doen?’”

• Oorzaak-gevolg

Begin bij de oorzaak en benoem daarna jouw interpretatie van het gevolg, bijvoorbeeld: “Daardoor zag ik dat de andere speler veel moest verzinnen en jullie niet bezig konden zijn met de volgende logische stap in het verhaal.”

• Glimlach

Al is het maar een beetje. Niet alleen om te laten zien dat je het goed meent, maar ook omdat wanneer je (ook al is het minimaal) glimlacht, je stembanden ontspannen zijn en een prettige warme klank geven.

• Wees eerlijk en transparant

Vertel eerlijk wat jouw ambitie en belang is. ‘Wie goed doet, goed ontmoet’ zei mijn moeder altijd. Dus als je wilt dat anderen eerlijk en open naar jou zijn, moet jij het ook zijn.

• Check je feedback
• Check of de ander snapt wat je bedoelt, zonder de ander voor dom uit te maken ;-) “Moet ik het nog toelichten, heb ik het goed voor je verwoord?”
• Wees je ervan bewust dat je de waarheid niet in pacht hebt

Alle wetenschap is uiteindelijk gebouwd op drijfzand (Karl Popper) en een wijs mens durft te twijfelen. Er is ook vast een situatie te bedenken waarin één van deze tips een andere uitwerking heeft.
 
Feedback als groep (zowel tijdens voorstellingen als tijdens trainingen)

• Geef persoonlijke feedback één op één

Onder het mom van ‘feedback’ komt het wel eens voor dat er ‘afgerekend’ wordt met iemand door een hele groep. Dit moet je niet willen, ook al voelt het even terecht, het kan het slachtoffer flink beschadigen. Bovendien kan je zelf ook een keer aan de beurt zijn. Wat beter werkt, is een buddy systeem waarbij twee spelers elkaar persoonlijke feedback geven.

• Wees onderzoekend

Maak er tijdens een training met elkaar een laboratoriumsituatie van waarbij je onderzoekt wat wel en niet werkt. Glimlach en zeg: “Ok, we proberen het nog een keer.” Je wilt immers allemaal hetzelfde einddoel, een scene die bij zowel speler als publiek voldoening geeft.

• Stimulerende spelcoaching tijdens een training

Vertel wat wel werkt en waar je meer van wilt zien. Dat kan ook tijdens een scene door middel van side coaching: “ jaa stilte laten vallen, heel mooi, zet door”.

• Spreek de verschillen in ambitie en belangen uit

Hou een keer per jaar een gesprek met elkaar wie jullie als groep willen zijn. Wanneer de verschillende ambities en belangen niet uitgesproken worden, kan dit tot spanningen leiden.

• Pauzemoment

In de pauze van een voorstelling kun je bijvoorbeeld (in plaats van benoemen van wat er allemaal slecht ging) een zogenaamd “wensenrondje” doen. Een ieder benoemt wat hij of zij nog graag zou willen spelen; “Heeft iemand nog wensen voor de tweede helft? Wat wil je en wat heb je daar voor nodig?”
 
Feedback als docent (tijdens trainingen).

• Alles wat al is genoemd bij ‘individuele feedback’.
• Maak van je feedback een gesprek

Lastig om te doen, maar het geeft bijzonder veel voldoening als het lukt. Wat het lastig maakt, is dat je veel tegelijkertijd moet doen: het proces leiden, graven in je geheugen voor concrete observaties, deze observaties te koppelen aan jouw emotionele respons en interpretatie, samenvatten wat de ander zegt, de non verbale signalen van de ander waarnemen en interpreteren en doorvragen.

• Maak jezelf misbaar

Zorg ervoor dat de spelers de feedback op meerdere situaties kunnen toepassen. Veralgemeniseer je feedback en voorkom tegelijkertijd bulkbegrippen als: ’energie’. Deze bulkbegrippen hebben namelijk altijd jou nodig als duider. Hierdoor maak je je cursist afhankelijk van jouw duiding.

• Koppel je feedback aan je lesdoel

Bijvoorbeeld: “Deze les gaat over dit doel en ik gebruik deze spelvorm om dat doel te oefenen. We gaan daarom niet uitgebreid aandacht besteden aan andere onderwerpen die mogelijk in de spelvorm naar voren komen.”

• Inventariseer waar behoefte aan is

Niet iedereen in de groep heeft dezelfde ambitie, behoeften of belangen. Als je vaker (dan een blok) les gaat geven aan een vaste groep, in het handig deze te inventariseren. Sommigen willen bijvoorbeeld gewoon een keer per week ‘lekker gek doen’ en komen niet om iets te leren. Het is ook goed om je als docent af te vragen waar je zelf behoefte aan hebt.
 
Nu we helder hebben wat werkt is het wel vermakelijk om even een aantal risicovolle casussen aan te halen. Waarschijnlijk zijn ze voor jou wel herkenbaar en kan je er al wat tips op toepassen.
 
Bloksysteem als ontwijkmiddel
Veel groepen werken met blokken. Een docent geeft vier lessen, brengt zijn specialisme over en is weer weg. Hierdoor kan hij niet het proces in de groep monitoren, kan geen patronen vaststellen in het spelproces en heeft niet de tijd en ruimte om deze duurzaam ter sprake brengen. Ik merk dat dit bloksysteem wel eens onbewust gebruikt wordt om de focus te leggen op het eind product (verhalende scenes, comedy, zangstructuren) en het maar niet over de onderlinge verhoudingen te hebben. Terwijl steeds als Japie opstaat het significant lang duurt voordat iemand zich opoffert om met hem een scene te spelen.
 
Vendetta
Telkens wanneer A iets zegt schiet B in een kramp en vice versa. Dit begint nog met vriendelijk wegkijken, maar loopt op naar: snuiven, gespannen bovenlip, “ja maar”, “mag ik even uitpraten” en eindigt in een uitbarsting met woorden als ”jij”, “altijd”, “ik “en “nooit” waarna er één weg loopt.
 
Tomeloze ambitie met beperkte middelen
Enkele groepsleden willen heel graag erkenning. In aanloop naar een groot toernooi zijn ze druk aan het analyseren wat voor scenes punten scoren bij de rechters en in welke poule ze terecht zijn gekomen. Er wordt driftig geappt in de groepsapp. Een aantal andere leden van de groep wordt steeds stiller en reageert steeds minder vaak. Hoe meer de eersten hun ambitie tonen, des te vaker zeggen de anderen trainingen af. Eigenlijk geloven ze niet dat de groep en vooral die ambitieuze spelers de kwaliteiten hebben om deze ambities ook waar te maken. Het wordt echter nooit openlijk besproken.
 
Praten praten Praten
Na iedere scene wordt er bij ons altijd lang geëvalueerd waarbij iedereen iets mag zeggen en er hele discussies ontstaan. Er wordt vaak benoemd wat iemand deed en wat hij beter had kunnen doen.
Er wordt ook veelal iets herhaalt, maar ja: iedereen moet toch iets mogen zeggen…?
 
Professor Zuurpruim
Het is pauze en Dennis met zijn mondhoeken die permanent in standje ontevreden staan, komt zijn eigen angst en perfectionisme projecteren. Er komt een grote opsomming van zaken waar hij niet tevreden over is en waar beter op gelet moet worden. Tevens zegt hij waar mensen persoonlijk aan moeten werken in de tweede helft. Wij zuchten en knikken. Na de pauze gaat het nog slechter dan voor de pauze, deze spelers kijken veel naar de grond en zijn erg bezig zich alle “tips” uit de pauze te herinneren. Alleen Dennis speelt een stuk vrijer. Bob luistert nu in de pauze liever een muziekje en probeer Dennis te ontwijken.
 
Commercieel belang
Trudy heeft een bedrijfje in impro. Ze geeft impro workshops en speelt af en toe shows voor bedrijven en scholen. Met voorstellingen kan Trudy meestal niet, ze heeft het ook heel erg druk…
Sanne denkt dat Trudy zich schaamt voor de andere spelers.
 
Senioriteit
Gea vindt dat ze altijd gelijk heeft, want ze doet het langst aan improvisatie van iedereen. Ze was zelfs bij de oprichting van de vereniging, niemand hoeft haar meer iets te vertellen. Daarentegen geeft ze vanuit haar zelfgebouwde ivoren toren wel graag advies aan anderen.
 
Komt eens van deze situaties je net iets te bekend voor? Dan is het hoog tijd om het in je groep eens te hebben over het proces en feedback!